تهران، بزرگراه کردستان، خیابان دکتر آیینه وند (64 غربی)، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استاد گروه عربی دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

گردآوری متن آموزشی مناسب از شعر معاصر عرب کار طاقت فرسائی است، زیرا باید گرایش‌های گوناگون شعری، گستردگی جغرافیایی و تاریخی، کثرت رخدادهای شعری و فراوانی شاعران بزرگ را در شعر معاصر عرب نشان دهد. همچنین، باتوجه به نقش تربیتی رشته‌های ادبیات، لازم است که جنبه تربیتی این متون هم مد نظر باشد. کتاب «موسوعة الشعراء العرب المعاصرین(دراسات و مختارات)» نوشته «نجیب بعینی» پژوهشگرلبنانی، یکی ازاین مجموعه گزیده‌های شعر معاصر عرب است که گاهی آن را به عنوان یکی منابع درسی متون نظم معاصر، معرفی می‌نمایند. برای شناخت ویژگی‌های خوب وبد این کتاب، می‌توان با روش توصیفی وتحلیلی نقد محتوای کمی وکیفی آن، دریافت که ویژگی بارز این کتاب، گزینش نمونه شعرهایی از شعر معاصر عرب است که واکنشی به مسائل سیاسی روز به شمار می‌رود ونوعی تعهد ادبی را در حوزه سیاست واخلاق نشان می‌دهد. ضمن اینکه به شعر شاعرانی از حوزه کشورهای خلیج فارس توجه کرده است که معمولا دیگر گزیده های شعر معاصر عرب، آنان را نادیده انگاشته‌اند. این امر نشان‌دهنده پوشش گستره جغرافیایی بیشتری است، اما با این وجود فاقد شیوه علمی نگارش متن آموزشی است، نه اخلاق علمی را در استناد‌دهی رعایت نموده ونه ازتحلیل هنری ونقد ادبی، بهره برده است. معیار موضوعی هم ندارد، لذا نمی‌توان آن را شایسته یک متن آموزشی دانشگاهی در مقاطع تحصیلات تکمیلی دانست. اگرچه تدریس آن در دوره کارشناسی تا حدودی قابل قبول می ‌نماید.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Critical evaluation of the book “Mawsūʻat al-shuʻarāʼ al-ʻArab al-muʻāṣirīn: dirāsāt wa-mukhtārāt” by Najīb Buʻaynī

نویسنده [English]

  • Faramarz Mirzaei

چکیده [English]

Compiling a suitable textbook from contemporary Arabic poetry is a very difficult task, because it must show the different poetic tendencies, geographical and historical extent, the multiplicity of poetic events and the plenty of great poets in contemporary Arabic poetry. Also, with considering the educational role of literature disciplines, it is necessary to pay attention to the educational aspect of these texts. The book“Mawsūʻat al-shuʻarāʼ al-ʻArab al-muʻāṣirīn: dirāsāt wa-mukhtārāt” written by Lebanese researcher, Najīb Buʻaynī, is one of these collections of the contemporary Arabic poetry, . Where are the good and bad features of the book? By the descriptive-analytical method and critique of the quantitative and qualitative content of this book, it can be understood that its prominent feature is the selection of samples of its poems. The sample poems that are a response to current political issues and show literary and moral commitment in the field of politics. In addition, this book pays attention to the poetry of poets from the Persian Gulf countries, who are usually ignored by other contemporary Arab poetry collections, which indicates the coverage of a wider geographical area. However, it does not have a scientific method of writing an educational text, and has not observed scientific ethics in citation, and has not used artistic analysis and literary criticism, and has no thematic criteria. Therefore, it can not be considered worthy of a university textbook in graduate school. However, teaching it at the undergraduate level is somewhat acceptable

کلیدواژه‌ها [English]

  • Contemporary Arabic poetry
  • educational text
  • Najīb Buʻaynī
  • Mawsūʻat al-shuʻarāʼ al-ʻArab al-muʻāṣirīn: dirāsāt wa-mukhtārāt

بعینی، نجیب (2003)، موسوعة الشعراء العرب المعاصرون، بیروت: دار المناهل.

جعفری هرندی، رضا، احمدرضا نصر، و ابراهیم میرشاه جعفری (1387)، «تحلیل محتوا، روشی پرکاربرد در مطالعات علوم اجتماعی، رفتاری، و انسانی با تأکید بر تحلیل محتوای کتاب‌های درسی»، فصل‌نامۀ روششناسی علوم انسانی، س 14، ش 55، تابستان.

شریعتمداری، علی (1381)، چگونگی ارتقای سطح علمی کشور، تهران: فراشناختی اندیشه.

عطالله، منیر (2014)، «الکاتب نجیب البعینی»، مجلة العمامة: موقع المجلة الکترونیکة:

<http://www.al-amama.com/index.php?option=com_content&task=view&id=1298>

العطرونی، الیاس (۲۰۱۸)، «نجیب البعینی فی ذمة الله باحث و مؤرخ و مؤسس»، مجلة اللواب، بیروت (۱۱/ کانون الاول): <http://aliwaa.com.lb/03042020>.

مختاری، قاسم و مطهره فرجی (۱۳۹۴)، «نقد و بررسی کتاب مختارات من الشعر العربی الحدیث، اثر مصطفی بَدَوی»، دوفصل‌نامۀ پژوهش و نگارش، سازمان سمت، دورۀ 19، ش 36، بهار و تابستان.

معروفی، یحیی و محمدرضا یوسف‌زاده (1388)، تحلیل محتوا در علوم انسانی، همدان: سپهر دانش.

میرزایی، فرامرز (2002)، «المؤثرات الهامه فی الأدب العربی الحدیث»، مجلة العلوم الانسانیة، س 9، ش 2.

میرزایی، فرامرز و حسین ابویسانی (۱۳۹۳)، «تحلیل انتقادی کتاب الاتجاهات و الحرکات فی الشعر العربی الحدیث، نوشتۀ سلمی خضراء جیوسی»، پژوهشنامۀ انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، دورۀ 14، ش ۳۳، اسفند.