شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی مجله نقدنامه زبان و ادبیات عربی (دو فصلنامه) 2717-3194 2 3 2021 03 21 نقدی بر کتابی نقدی (بررسی انتقادی کتاب فی النقد الأدبی اثر عبدالعزیز عتیق) 241 258 6551 FA فاروق نعمتی دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه پیام نور، Journal Article 2021 02 20 یکی از چالش‌برانگیزترین درس‌های رشتة زبان و ادبیات عربی، درس نقد ادبی است. این درس که سابقه­ای دیرین در دانشگاه­های ایران دارد، منابع و کتاب­های متعددی برای آموزش آن تعریف شده است. یکی از منابع مهم عربی در این زمینه، کتاب <em>فی النقد الأدبی</em> (1972م) اثرِ نویسندة معاصر لبنانی، عبدالعزیز عتیق است. این کتاب از قدیم­ترین کتاب‌های عربی در حوزة نقد ادبی است که به‌منزلۀ منبع دانشگاهی، در ایران و بسیاری از کشورهای عربی مورد استفاده قرار می­گیرد. این کتاب در 380 صفحه و ده فصل تدوین شده است. مؤلف کتاب در شش فصل آغازین، به بررسی کلمة «ادبیات» به‌منزلۀ یکی از کلیدواژه­های موضوع کتابش پرداخته و نشئت، شکل­گیری و مفهوم این واژه را مورد واکاوی قرار می­دهد و در ادامه، رابطة ادبیات با علم روان­شناسی را تبیین می‌کند و آنگاه به بیان عناصر و انواع ادبیات می­پردازد. توضیح دربارة مکاتبِ ادبی در غرب، تعریف نقد و بیانِ کارکرد و هدف آن، شیوه­های مختلف در نقد ادبی و بحثی در رابطه با سرقت‌های شعری، دیگر فصل­های کتاب را تشکیل می­دهد. ساختار این کتاب، اصولی و روشمند است و مطالب تئوری و نظری را به شکلی منظم ارائه داده است، اما در تطبیق عملی مطالب بر متون ادبی، توفیق چندانی حاصل نکرده است. عدم ارجاع در اغلب موارد در نقل‌قول­ها، سرقت علمی، عدم تناسب در تقدیم و تأخیر مباحث، نپرداختن به آرا و نظرات ناقدان برجستة معاصر، ذکر مسائل غیرمرتبط به موضوع و .... ازجمله معایب شکلی و محتوایی کتاب است. https://brjoalal.ihcs.ac.ir/article_6551_1ab72b8759b07f8e6bbc9bc46db64330.pdf